6 maja 2026 r. mieliśmy zaszczyt zaprezentować jedne z najlepszych projektów Instytutu Pamięci Narodowej. Autentyczne archiwalne dokumenty i pamiątki, strefy: konserwacji, archeologii, drukarni, rysunku komiksowego, nowych technologii w edukacji, a także wystawy i filmy – wszystko to czekało na odwiedzających Centralny Przystanek Historia.
Siedziba Centralnego Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego znajduje się przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie. Przy fasadzie wyeksponowaliśmy podświetlaną wystawę „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”. Pokolorowane zdjęcia historyczne przedstawiające Polaków walczących u boku Aliantów w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, były z daleka widoczne.
Program i opis atrakcji
- Koncertem „Polska międzywojnia”
Autorami wybranych na ten wieczór utworów byli Marian Hemar i Feliks Konarski – niezrównani tekściarze i poeci okresu międzywojennego. W ich piosenkach jest wszystko – rozdzierająca tęsknota za Polską, buńczuczne poczucie humoru, rodzące się na szlaku miłości i niepohamowana rządza walki z okupantem.
Wystąpili Kuba Kornacki – aktor teatralny i filmowy, autor i reżyser spektakli historycznych, współpracujący z IPN już od kilku lat oraz Anna Rocławska-Musiałczyk – wybitna pianistka, kompozytorka i aranżerka, laureatka wielu konkursów kompozytorskich, założycielka oktetu wokalnego Art’n’Voices, koncertującego w Polsce i w całej Europie.
Repertuar:
„Słowo musi być święte”, muz., sł. – Marian Hemar
„Ten wąsik”, muz. Leo Daniderff., sł. Marian Hemar
„Pamiętaj o tym wnuku”, muz. Eldo di Lazzaro, sł. Marian Hemar
„Panna Dzięgielewska”, muz. i sł. Feliks Konarski
„Wigilia w Egipcie”, muz. Jakub Kornacki, sł. Feliks Konarski
„Słoneczna Italia”, muz. i sł. Feliks Konarski
„Siniorino, rzeknij słówko”, muz. i sł. Feliks Konarski
„Czerwone maki”, muz. Alfred Shutz, sł. Feliks Konarski
„Racja stanu”, sł. Marian Hemar
„Rozmowa z żołnierzem”, muz. Agnieszka Zimna, sł. Marian Hemar
- Księgarnia
W księgarni można było spotkać autorów Najlepszych Książek 2025 r.
Najlepsza Książka Roku na podstawie głosowania internautów
dr Mariusz Kolmasiak – Niepokorny. Profesor Zbigniew Wójcik – patriota, strażnik pamięci Piłsudskiego, historyk
Kategoria „Biografie” Nagroda
dr Wojciech Hanus – Zbrodnia (nie)osądzona. Losy żandarmów niemieckich biorących udział w mordzie na rodzinie Ulmów i ukrywanych przez nich Żydach
Kategoria „Biografie” Wyróżnienie
dr Zbigniew K. Wójcik – W kleszczach totalitaryzmów. Łukasz Ciepliński (1913-1951). Tom I. Prawość i męstwo
Kategoria „Pamiętniki, relacje, wspomnienia” Nagroda
Tomasz Potkaj – Kres. Historie dzieci ocalonych z pogromów
Kategoria „Wydawnictwa albumowe” Nagroda
dr hab. Mariusz Patelski – Oto żołnierz – Polak. Generał broni Tadeusz Jordan-Rozwadowski 1866–1928
Kategoria „Monografie” Nagroda
dr Tomasz Sudoł – Zbrodnie wojenne Wehrmachtu na żołnierzach Wojska Polskiego popełnione od września do grudnia 1939 roku, tom 1: Geneza zbrodni. Zbrodnie na polu walki
- Całe wydarzenie dostępne były:
- Wystawa zewnętrzna „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” oraz na holu na pierwszym piętrze:
- Ekspozycja „Archiwum Pełne Pamięci” – oryginalne eksponaty z zasobów Archiwum IPN.
- Stanowisko zabezpieczania i konserwacji dokumentów, w którym zaprezentowane były sposoby bezpiecznego przechowywania dokumentów i ich podstawowych napraw.
- Stanowisko archeologiczne Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN – na stoisku przybliżone zostały efekty prac poszukiwawczych przeprowadzonych w kwaterze „Ł” Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie. Można było poznać sylwetki odnalezionych i zidentyfikowanych ofiar oraz działania, jakie podejmuje IPN, aby odnaleźć i godnie pochować ofiary reżimów totalitarnych.
- Prezentacja zasobów grup rekonstrukcyjnych współpracujących z IPN: Stowarzyszenia Grupa Historyczna „Zgrupowanie Radosław” i Towarzystwa Historycznego „Rok 1920”. Odbył się pokaz ekwipunku żołnierza polskiego, sprzętu marynarskiego z okresu II wojny światowej i pamiątek z Powstania Warszawskiego.
- Wystawa „Dni, które zmieniły Polskę. Zamach majowy 1926” – ekspozycję przygotowało Biuro Edukacji Narodowej IPN w setną rocznicę zamachu majowego.
- Strefa Nowych Technologii – rozmowa z awatarem Misia Wojtka oraz prezentacja na goglach VR „Lotników” i „Świadectwa poMOCY” (etiudę będzie można oglądać w pozycji siedzącej).
- Ekspozycja „Podziemna drukarnia”
Na ekspozycji zaprezentowane były urządzenia poligraficzne, wydawnictwa drugiego obiegu, druki ulotne oraz przypinki. Świadkowie historii oraz osoby zaangażowane w druk opowiadali, jak pracowała „podziemna drukarnia”. Uzupełnieniem ekspozycji były skrzynie multimedialne z projektem „Szybowcowa”, hologram oraz prezentacja multimedialna na ekranie LED.
Ekspozycji towarzyszył pokaz etiudy „Solidarność narodziny wolności: Lubelski lipiec’80” zabierającej nas w podróż do lat ’80 XX w., kiedy to niezadowolenie społeczne w związku z decyzjami rządzących krajem komunistów, doprowadziło do stworzenia faktycznej przeciw nim opozycji polityczno-społecznej. W tej serii filmów przygotowanych przez Biuro Badań Historycznych IPN we współpracy z Centralnym Przystankiem Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego naukowcy przybliżają wydarzenia, jakie miały miejsce w latach 1980–1981 w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
- Kino dla najmłodszych – na ekranie „Małpka Betty” opowiadała o losach okrętu ORP Błyskawica.
- Najmłodszych odwiedzających przywitali również rysownicy naszych komiksów. Hubert Ronek jest twórcą serii komiksowej o Antku Srebrnym, a Krzysztof Wyrzykowski to autor-rysownik serii „W imieniu Polski Walczącej”.
