W 1945 r. zakończyła się II wojna światowa – najbardziej krwawy konflikt w dziejach ludzkości. Po prawie sześciu latach Polska została uwolniona od niemieckiej okupacji. Mimo to obywatele Rzeczypospolitej tak ciężko doświadczani przez brunatnych i czerwonych zbrodniarzy nie mogli czuć się ludźmi wolnymi. Nadchodzący ze wschodu Sowieci ustanowili bowiem w Polsce kolejną okupację…

O tym jak faktycznie wyglądał rok 1945 na polskich ziemiach, opowiada najnowszy cykl etiud filmowych, przygotowanych przez Biuro Badań Historycznych IPN. W tych krótkich filmach naukowcy z Instytutu Pamięci Narodowej opowiedzą, w jaki sposób Sowieci zachowywali się wobec polskiego społeczeństwa, a także jak polski naród zareagował na aktywność czerwonych okupantów.

Odcinek 4: „Zbrodnie czerwonoarmistów na kobietach”

Armia Czerwona wkroczyła na teren Pomorza i Kujaw w styczniu 1945 r. Od pierwszych chwil pojawienia się w pomorskich i kujawskich miejscowościach czerwonoarmiści dopuszczali się przestępstw: kradzieży, grabieży, napadów, dewastacji i gwałtów. Ze wspomnień i polskich dokumentów wynika jednoznacznie, że ich skala była masowa. Ofiarami żołnierzy padały kobiety w każdym wieku, w miastach i na wsiach.

Do przemocy seksualnej dochodziło przez cały 1945 r., ale jej szczególne natężenie miało miejsce w zimą, a następnie w połowie roku, gdy przez Pomorze i Kujawy przejeżdżały sowieckie jednostki wracające z Zachodu na Wschód. Sowieckie dowództwo na zajętych terenach tworzyło własną administrację – komendantury wojskowe – które umożliwiały sowietyzację Polski. Teoretycznie odpowiadały one także za walkę z przestępczością. Jednak nierzadko to właśnie oficerowie z komendantur byli odpowiedzialni za przemoc wobec mieszkańców.

Premiera na kanale IPNTv 23 kwietnia 2025 r. o godz. 15.00.